2 - چهار شاهد چرا ؟ مىدانيم معمولا براى اثبات حقوق و جرمها در اسلام دو شاهد عادل كافى است حتى در مساله قتل نفس با وجود دو شاهد عادل ، جرم اثبات مىشود ، ولى در مساله اتهام به زنا مخصوصا چهار شاهد الزامى است ، ممكن است سنگينى وزنه شاهد در اينجا به خاطر آن باشد كه زبان بسيارى از مردم در زمينه اين اتهامات باز است ، و همواره عرض و حيثيت افراد را با سوء ظن و بدون سوء ظن جريحه دار مىكنند ، اسلام در اين زمينه سختگيرى كرده تا حافظ اعراض مردم باشد ، ولى در مسائل ديگر ، حتى قتل نفس ، زبانها تا اين حد آلوده نيست . از اين گذشته قتل نفس در واقع يك طرف دارد ، يعنى مجرم يكى است ، در حالى كه در مساله زنا براى دو نفر اثبات جرم مىشود ، و اگر براى هر كدام دو شاهد بطلبيم چهار شاهد مىشود . اين سخن مضمون حديثى است كه از امام صادق ع نقل شده ، آنجا كه ابو حنيفه فقيه معروف اهل تسنن مىگويد : از امام صادق ع پرسيدم : آيا زنا شديدتر است يا قتل ؟ فرمود : « قتل نفس » گفتم : اگر چنين است پس چرا در قتل نفس دو شاهد كافى است ، اما در زنا چهار شاهد لازم است ؟ فرمود : شما درباره اين مساله چه مىگوئيد ؟ ابو حنيفه پاسخ روشنى نداشت بدهد ، امام فرمود : « اين به خاطر اين است كه در زنا دو حد است ، حدى بر مرد جارى مىشود ، و حدى بر زن ، لذا چهار شاهد لازم است ، اما در قتل نفس تنها يك حد درباره قاتل جارى مىگردد » ( 1 ) . البته مواردى وجود دارد كه در زنا تنها بر يك طرف حد جارى مىشود ( مانند زناى به عنف و امثال آن ) ولى اينها جنبه استثنايى دارد ، آنچه معمول و متعارف

--> ( 1 ) نور الثقلين ج 3 ص 574 .